گاهی بهترین ابزار برای شناخت خودمان، نه دادههای علمی است و نه مشاورههای بیرونی، بلکه فقط یک سؤال ساده است؛
سؤالی که ذهن را وارد موقعیتی فرضی میکند و ما را وامیدارد از عمق ناخودآگاهمان پاسخ بدهیم.
به این سناریوها، تجربههای ذهنی یا آزمایشهای فکری گفته میشود. تمرینهایی خلاقانه برای روشن کردن زوایای تاریک فکر و احساس.
📎 اگر با مفهوم تجربههای ذهنی آشنا نیستید، اینجا را بخوانید.
اکنون، یکی از همین تجربهها را با هم مرور کنیم:
تجربههای ذهنی یا Thought Experiments، یکی از ابزارهای قدرتمند در پرورش تفکر، خلاقیت، و تحلیل ذهنی هستند. این تجربههای ذهنی خاص، در واقع نوعی تمرینهای ذهنی ساختیافته بهشمار میآیند که از طریق طراحی سناریوهای فرضی، ما را وادار میکنند تا فراتر از چارچوبهای رایج فکر کنیم، فرضیاتمان را به چالش بکشیم و زوایای پنهان یک مسئله را کشف کنیم.
«1»
«جرعهای آب از چشمه خورد و به صورتش زد. پسرش را صدا زد. جوابی نشنید. دوباره صدا زد. باز هم خبری نبود. دوان دوان به سمت تپه حرکت کرد. تپه کوچکی که در بالای آن یک درخت سیب بود و با گلهای رنگانگ پوشیده شده بود. پسرش را صدا میزد و میدوید. در راه چند باری زمین خورد و بلند شد تا بالاخره به بالای تپه و زیر درخت سیب رسید. چشم انداخت و دید پسرش خوابیده و یک سیب در دست دارد. عطر سیب، آن دشت را فرا گرفته بود. غم و غصهاش به شادی تبدیل شد و لبخندی به گوشه لبش نقش بست. ولی وقتی به پای درخت رسید، گویی پسرش غیب شده باشد. هر چه این طرف و آن طرف را گشت اثری از او نبود. هر چه صدا زد فایدهای نداشت....»
نیروهای مسلح همیشه پاسبان و نگهبان هر کشور و ملتی هستند که گاهی اوقات قدر این نعمت را نادیده می گیریم. اما در شرایط جنگی این نعمت بیشتر خودش را به ما نشان می دهد. حال که در وسط جنگ هستیم شاید کمترین کار، دعا برای نیروهای مسلح و نظامی باشد. پس می گوییم:
کتاب شازده کوچولو را شاید همگی شنیده، خوانده و یا پادکست آن را گوش کرده باشیم. این بار که برای چندمین بار آن را میخواندم، قسمتهایی از آن برایم جالب بود که تاکنون با دقت به آن توجه نکرده بودم.
در دنیای امروز که ارتباطات به سرعت در فضای آنلاین جریان دارند، احساس میکنیم که باید همیشه در دسترس باشیم. گوشیهای هوشمند و پیامرسانها باعث شدهاند که این انتظار در میان اطرافیانمان شکل بگیرد که باید سریع به هر پیامی پاسخ بدهیم، اما این همیشه در دسترس بودن میتواند به ضرر خودمان باشد.
هفته امتحانات بود و به سختی میگذشت. شبها تا دیروقت در کتابخانه دانشگاه با سعید مشغول مطالعه بودیم و وقتی به خوابگاه میآمدیم، درس را مرور میکردیم. تازه اول صبح برای بقیه هم توضیح میدادیم تا با خلاصه فشرده شده ما به امتحان بروند. خلاصه انرژی زیادی این روزها از ما گرفت و روز امتحان آخر فرارسید. در راه رسیدن به سالن برگزاری امتحان، من و سعید پوستری روی تابلوی اعلانات دیدیم و گذشتیم: ثبت نام اردوی جهادی!
همه ما صدای "کوکو کوکو" را شنیدهایم. شاید بیشتر از هر پرندهای، صدای فاخته در ذهن ما حک شده باشد. این صدا همیشه در گوش ما میپیچد، حتی وقتی که در خیابان قدم میزنیم یا کنار پنجرهای نشستهایم. این که همگی صدای فاخته را میشناسیم، یعنی این که این صدا برای ما آشناست. اما شاید هیچگاه از خود نپرسیدهایم که این "کوکو" به چه معناست؟ (البته غیر از معنای کوکویی که غذاست 😉)
در بسیاری از کشورها، سیاستمداران و رهبران هر ساله برای آن سال نام و شعاری را انتخاب میکنند. این شعارها معمولاً برای انگیزش مردم، هدایت اهداف ملی یا اجتماعی و ایجاد همبستگی بیشتر در جامعه انتخاب میشوند. مثلا امسال در ایران با عنوان "سرمایه گذاری برای تولید" نامگذاری شده است.
سایت psychology today یکی از معتبرترین سایت ها و نشریات در حوزه روانشناسی می باشد. بد نیست هر از چندگاهی به آن سری بزنید و از مطالب مفید آن استفاده کنید و آن را با دیگران به اشتراک بگذارید. به همین منظور در حال گشت و گذار در این سایت بودم که مطلبی را برای شروع سال جدید یعنی 2025 یافتم و از آنجایی که الان که در حال مطالعه آن بودم، ابتدای سال 1404 می باشد، با خودم گفتم می توان از نکات آن برای سال جدید خودمان استفاده کنیم. اما همیشه در مطالعه هر متنی باید نگاه انتقادی خود را داشته باشیم تا به رشد خودمان کمک کرده باشیم و این طور نباشد که بدون تفکر و فقط طوطی وار بخوانیم و قبول کنیم. لذا این مطلب یک جور تمرین برای تفکر انتقادی هم هست!
